تا حالا شده صفحه ای از کتاب را بخوانی و دو دقیقه بعد اصلا یادت نیاید که چه خوانده ای؟ یا سر جلسه امتحان، جواب درست نوک زبانت باشد اما مغزت قفل کرده باشد؟ اگر جوابت مثبت است، مشکل از حافظه تو نیست؛ مشکل از روش ورودی اطلاعات به مغزت است.
بگذار رک بگویم، خواندن خشک و خالی متن مثل آب در هاون کوبیدن است. مغز ما برای حفظ کردن کلمات ساخته نشده، بلکه عاشق تصاویر است. این جاست که تکنیکی به نام «تصویر سازی ذهنی» وارد میدان می شود. در این مقاله در بلاگ کلاسینار، نمی خواهیم کلیشه های روانشناسی زرد را تکرار کنیم. می خواهیم دقیقا یاد بگیریم چطور با تبدیل کردن درس ها به فیلم های سینمایی در ذهنمان، یادگیری را چند برابر کنیم و البته ببینیم ابزار های مدرن آموزشی (مثل همین پلتفرم های کلاس آنلاین که ما در کلاسینار داریم) چطور می توانند این فرآیند را راحت تر کنند.
تصویر سازی ذهنی در فرآیند یادگیری دقیقا یعنی چه؟
بیایید اول سنگ هایمان را وا بکنیم. تصویر سازی ذهنی (Mental Visualization) به معنی خیال پردازی یا رویا دیدن وسط درس خواندن نیست. خیلی ها فکر می کنند اگر موقع خواندن تاریخ به جنگ های صلیبی فکر کنند، یعنی دارند تصویر سازی می کنند. نه!
تصویر سازی ذهنی در مطالعه یعنی تبدیل آگاهانه مفاهیم انتزاعی و کلمات به تصاویر زنده، پویا و رنگی در ذهن.
وقتی شما کلمه «سیب» را می شنوید، مغز شما حروف «س-ی-ب» را نمی بیند، بلکه تصویر یک میوه گرد قرمز یا زرد را احضار می کند. حالا تصور کنید می خواهید فرمول پیچیده فیزیک یا یک فرآیند زیست شناسی را یاد بگیرید. اگر فقط فرمول را حفظ کنید، در حافظه کوتاه مدت می ماند. اما اگر آن فرمول را به یک داستان تصویری تبدیل کنید که در آن متغیر ها شخصیت های یک انیمیشن هستند، آن وقت است که معجزه رخ می دهد.
چرا این روش در کلاس های آنلاین مهم تر است؟
در آموزش سنتی که معلم پای تخته سیاه می نوشت، تصویر سازی سخت بود. اما امروز در بستر هایی مثل کلاسینار، وقتی استاد می تواند همزمان ویدیو پخش کند، روی تخته هوشمند شکل بکشد و فایل های گرافیکی را به اشتراک بگذارد، در واقع دارد نیمی از راه تصویر سازی را برای شما طی می کند. تصویر سازی ذهنی یعنی شما کارگردان فیلمی باشید که فیلمنامه اش، کتاب درسی شماست.
کدام روش برای شما مناسب است؟ مقایسه تکنیک های تجسم خلاق
فکر نکنید تصویر سازی فقط یک مدل دارد. بسته به این که چه درسی می خوانید، باید ابزار مناسب را انتخاب کنید. در جدول زیر ۴ تکنیک اصلی را برای شما مقایسه کرده ایم تا ببینید کدام روش برای درس شما کاربرد دارد:
نقشه راه عملی: چطور قدم به قدم تصویر سازی کنیم؟
خب، تئوری کافیست. بیایید ببینیم چطور باید این کار را انجام دهیم. اگر فردا می خواهید درسی را بخوانید یا در یک کلاس آنلاین در کلاسینار شرکت کنید، این مراحل را انجام دهید:
قدم اول: خواندن و درک عمیق (نه روخوانی)
نمی توانید چیزی را که نفهمیده اید، تصویر سازی کنید. اول پاراگراف را بخوانید و مطمئن شوید مفهوم اصلی را گرفته اید. کلمات کلیدی را پیدا کنید.
قدم دوم: انتخاب بازیگران (شخصیت سازی)
به کلمات جان بدهید. اگر در حال خواندن در مورد «نیروی اصطکاک» هستید، آن را به شکل یک غول زبر و خشن تصور کنید که پای اجسام را می گیرد و نمی گذارد حرکت کنند. هر چه تصویر خنده دار تر، عجیب تر و غیر منطقی تر باشد، مغز آن را بهتر حفظ می کند.
قدم سوم: اکشن و حرکت (سناریو)
تصویر ساکن به درد نمی خورد. مغز عاشق حرکت است. کاری کنید شخصیت هایتان با هم تعامل داشته باشند. بگذارید غول اصطکاک با ماشین مسابقه کشتی بگیرد. صدا ها را بشنوید، بو ها را حس کنید.
💡 نکته طلایی: استفاده از ابزار های تعاملی در کلاس آنلاین خیلی کمک کننده است. در کلاسینار، امکانات تخته وایت برد و قلم نوری به استاد اجازه می دهد همین اکشن ها را همان لحظه برای دانشجو بکشد.
قدم چهارم: مرور با چشم بسته
کتاب را ببندید. چشم ها را ببندید و آن فیلمی که ساختید را با دور تند و کند در ذهن پخش کنید. اگر جایی از فیلم تار بود، یعنی آن بخش از درس را خوب یاد نگرفته اید. برگردید و دوباره بخوانید.
قدم پنجم: ترکیب با ابزار های دیجیتال
گاهی ذهن ما برای ساختن تصویر کم می آورد. این جاست که باید از تکنولوژی کمک بگیرید. سرچ کردن عکس های مرتبط در گوگل یا دیدن انیمیشن های آموزشی می تواند سوخت اولیه تصویر سازی شما را تامین کند. مزیت کلاس های ضبط شده کلاسینار این است که می توانید روی نمودار ها مکث کنید.
چه کسانی باید از این تکنیک استفاده کنند؟
شاید بپرسید «آیا این روش برای من هم جواب می دهد؟» پاسخ کوتاه این است: بله، برای همه. اما برای بعضی گروه ها حیاتی است.
حجم مطالب درسی بسیار زیاد است. کسانی که رتبه های برتر می شوند، فرمول ها را نمی خوانند، بلکه آن ها را می بینند.
آناتومی بدن یا نقشه های پیچیده مهندسی را نمی شود با متن یاد گرفت. این افراد باید ذهنیت سه بعدی (3D) داشته باشند.
حفظ لغت بدون تصویر سازی عذاب آور است. برای یادگیری “Apple” به جای ترجمه، تصویر خود میوه را تصور کنید.
۶۵٪ مردم بصری هستند. این افراد در محیط های آنلاین تصویری مثل وبینار آنلاین های کلاسینار بسیار شکوفا تر می شوند.
اشتباهات رایج در تصویر سازی ذهنی
حالا باید هشدار های لازم را هم بدهم تا وقتتان تلف نشود.
- ❌
وسواس در جزئیات: لازم نیست نقاشی ذهنی شما اثر هنری داوینچی باشد. یک کاریکاتور ساده هم کار را راه می اندازد. گیر دادن به جزئیات بی اهمیت فقط سرعت مطالعه را پایین می آورد. - ❌
پیچیده کردن بیش از حد: اگر برای یادآوری یک فرمول ساده، یک داستان ۱۰ دقیقه ای بسازید، خود داستان را فراموش می کنید! تصویر سازی باید سریع و چابک باشد. - ❌
عدم تکرار: تصویر سازی مثل کاشتن نهال است. اگر بعد از ساختن تصویر، دیگر به آن سر نزنید (مرور نکنید)، خشک می شود.
جمع بندی: ذهن شما پروژکتور است، نه هارد دیسک
دوران این که مغز را مثل یک انبار پر از اطلاعات متنی کنیم گذشته است. در دنیای امروز که بمباران اطلاعاتی هستیم، برنده کسی است که بتواند اطلاعات را سریع تر پردازش و بازیابی کند. تصویر سازی ذهنی، میان بری قدرتمند برای رسیدن به این هدف است.
این تکنیک به شما کمک می کند درس خواندن را از یک کار خسته کننده به یک سرگرمی خلاقانه تبدیل کنید. و فراموش نکنید، ابزار ها مهم هستند. اگر مدرس هستید، با استفاده از پلتفرم های قدرتمندی مثل کلاسینار که امکانات تصویری، تخته وایت برد پیشرفته و اشتراک گذاری با کیفیت را در اختیار شما می گذارند، می توانید خوراک اولیه تصویر سازی ذهنی را برای شاگردانتان فراهم کنید.
آموزش تصویری را با کلاسینار تجربه کنید
اگر برای برگزاری کلاس هایتان به دنبال محیطی هستید که دست شما را برای آموزش تصویری و خلاقانه باز بگذارد، کلاسینار خانه شماست. همین حالا می توانید دمو رایگان پلتفرم ما را تست کنید و تفاوت را ببینید.